در اجرای جزئیات مربوط به عملیات لوله گذاری، اجرای بخش مکانیک ایستگاههای پمپاژ و تجهیزات کنترل مرکزی و فیلتراسیون مجری برای منظورهای زیر ملزم به استفاده از ضمائمی غیر از لوله ها می باشد:

  • نصب خط لوله به انواع شیرآلات
  • تغییر جهت خط لوله
  • تغییر قطر خط لوله
  • محل آبگیر از خط لوله
  • اتصال خطوط لوله به یکدیگر
  • محل تغییر جنس خط لوله
  • محل تعبیه تجهیزات کنترل جریان و فشار
  • محل تعبیه تجهیزات کنترل انقباض و انبساط خط لوله

این ضمائم شامل متعلقات، اتصالات و شیرآلات می باشند. تعاریف گوناگونی از متعلقات و اتصالات در مراجع مختلف موجود است ولیکن معمولترین آن بدین ترتیب است که به ملزوماتی چون مانشن، ژوئن ژیبو، فلنج، پیچ و مهره، واشر و … اتصالات و به اجزایی چون چهارراه، سه راه، زانو، تبدیل و غیره متعلقات گفته می شود.

شیرآلات به مجموعه ملزوماتی اطلاق می شود که برای کنترل دبی، فشار، جهت جریان و تخلیه هوا بکار می روند.

متعلقات، اتصالات و شیرآلات به دو روش قابل تقسیم بندی هستند. این روشها عبارتند از:

الف- تقسیم بندی براساس نحوه اتصال

ب- تقسیم بندی براساس جنس

در این نوشتار به روش اول اشاره شده و شرح جزئیات روش دوم ارائه می گردد.

الف- تقسیم بندی بر اساس نحوه اتصال

متعلقات، اتصالات و شیرآلات از نظر چگونگی اتصال به لوله یا به یکدیگر به انواع زیر تقسیم می شوند:

  1. مکانیکی: چنانچه اتصال از طریق پیچ و مهره یا بست و قلاب صورت گیرد به آن اتصال مکانیکی گفته می شود. مانند متعلقات فلنج دار و اتصال بست و قلاب در اتصالات آلومینیوم.
  2. رزوه ای ( دنده ای ): چنانچه اتصال از طریق رزوه یا دندانه و پیچیدن آنها بصورت نر و ماده صورت گیرد ، به آن اتصال رزوه ای می گویند. از جمله اینگونه اتصالات و شیرآلات می توان به اتصالات گالوانیزه و شیرآلات رزوه ای اشاره نمود.
  3. جوشی: در این حالت اتصال از طریق روش جوش کاری انجام می گیرد. مثل اتصالات جوشی فولادی یا اتصالات جوشی پلی اتیلن.
  4. چسبی: برخی اتصالات و شیرآلات از طریق چسب به یکدیگر متصل می شود. مثل اتصالات پی وی سی.
  5. فشاری: در این حالت، اتصال از طریق فشار و داخل هم شدن اجزا صورت می گیرد. مثل اتصالات فشاری مخصوص لوله های پلی اتیلن نرم در روشهای آبیاری موضعی.

 

ب- تقسیم بندی براساس جنس

روش دیگر تقسیم بندی، براساس جنس می باشد. علیرغم این جنس ملزومات مصرفی در طرحهای آبیاری تحت فشار بسیار متنوع می باشد، ولی معمولترین جنس هایی که در کشور از آنها استفاده می شوند شامل پلی اتیلن ( و پلی پروپیلن ) پی وی سی، فولادی، چدنی، آلومینیومی و برنجی می باشد. ذیلاً شرح مختصری راجع به جزئیات اجرایی این اتصالات ارائه می گردد:

  1. متعلقات و اتصالات پلی اتیلن

استفاده از متعلقات و اتصالات پلی اتیلن و پلی پروپیلن ( در این بحث از هر دو نوع این اتصالات تحت عنوان اتصالات پلی اتیلن نام برده می شود ) بواسطه توسعه صنعت پتروشیمی و صنایع جانبی روز به روز افزایش می یابد. بخصوص در شرایط تولیدات داخلی که بواسطه توجیه پذیری فنی و اقتصادی کاربرد لوله های پلی اتیلن، افزایش یافته اتصالات مربوط به این لوله ها نیز از اهمیت بالایی برخوردار شده است.