همانگونه که در فصل قبل اشاره شد از جمله لوله هایی که امکان استفاده از آنها در طرحهای آبیاری تحت فشار وجود دارد لوله های پی وی سی می باشند. همچنین اشاره شد که دو روش عمده اتصال این لوله ها به یکدیگر یکی استفاده از چسب و دیگری استفاده از اتصالات اورینگی است.

معمولاً برای انحراف، انشعاب گیری و تبدیل سایز امکان استفاده از اتصالات پی وی سی وجود دارد.برای این منظور رعایت موارد ذکر شده درخصوص استفاده از چسب در اتصال لوله ها شامل نحوۀ تمیز کردن، چسب زدن، زمان گیرش و … در این قسمت نیز عیناً قابل کاربرد می باشد.

از جمله اتصالات مهمی که در خصوص لوله های پی وی سی مطرح است، فلنج پی وی سی می باشد که از آن برای اتصال لوله پی وی سی به اتصالات یا شیرآلات فلنج دار استفاده  می شود. لازم به توضیح است که این اتصالات همانند لوله در کلاسهای فشاری مختلف تولید می شوند.

نحوه دیگر اتصال متعلقات به لوله های پی وی سی اتصالات اورینگی هستند که عمل آب بندی توسط واشر لاستیکی ( اورینگ ) صورت می گیرد. درخصوص اینگونه اتصالات نحوه عمل بشرح زیر است:

  1. محل اتصال، اورینگ وشیارهای مربوطه کاملاً تمیز شود.
  2. اورینگها در شیار مربوطه قرار گیرند.
  3. سرلوله و داخل اتصال با مایع صابون لغزنده شود.
  4. لوله تا محل مشخص شده وارد قسمت مادگی گردد.

اتصالات و متعلقات فولادی به دو گروه عمده فولاد گالوانیزه و فولاد سیاه تقسیم می شوند.

 

الف- اتصالات و متعلقات گالوانیزه

این اتصالات از نوع رزوه ای می باشند و بواسطه مشکل بودن رزوه کردن لوله ها در اندازه های بالا، بیشترین تنوع اتصالات گالوانیزه تا سایز 3 اینچ می باشد. این اتصالات دارای انواع روپیچ (نر) و توپیچ (ماده) می باشند که از آن جمله می توان به مغزی، بوشن، درپوش، انواع سه راه، مهره ماسوره و انواع زانواشاره نمود. استاندارد سایزبندی این اتصالات برحسب اینچ می باشد. برای اجرای اتصالات گالوانیزه رزوه ای رعایت موارد ذیل مفید است:

  1. محل اتصال ( قسمت نر و ماده ) کاملاً تمیز شود.
  2. از صحت اتصالات و رزوه ها قبل از ادامه عملیات بلحاظ تطابق و عدم معیوب بودن اطمینان حاصل شود.
  3. روی اتصال نر کنف پیچیده شود. جهت پیچیدن کنف حائز اهمیت است و بایستی به نحوی باشد که در صورت پیچیدن اتصال شل نشود.
  4. روی کنف یک لایه نازک و یکنواخت خمیر لوله کشی مالیده شود.
  5. بوسیله دست، ابتدا به آرامی اتصال در محل مربوطه پیچیده شود و سپس توسط آچار لوله گیر یا شلاقی تا چند گام مانده به آخر رزوه ها، محکم شود.

 

ب- اتصالات و متعلقات فولاد سیاه

اتصالات و متعلقات فولاد سیاه عموماً بصورت جوشی و گاهی بصورت جوشی–رزوه ای موجود هستند. این اتصالات بخصوص در اقطار بالای 3 اینچ کاربرد زیادی دارند و در کلاسهای فشاری گوناگون تولید می شوند. با توجه به امکان زنگ زدن این اتصالات، مقوله محافظت از زنگ زدگی در مورد این اتصالات حائز اهمیت است.

اتصالات جوشی معمولاً توسط عملیات جوشکاری به لوله یا اتصلات دیگر متصل می شوند. جوشکاری می تواند به دو روش جوش برق و جوش هوا گاز صورت گیرد که بهرحال در هر یک از آنها رعایت اصول کلی زیر مفید است:

  1. محل جوشکاری تمیز و صاف و مطابق با طرف دیگر جوشکاری باشد.
  2. برای جوشکاری از ماسک و وسایل ایمنی استفاده شود.
  3. سرعت حرکت جوش بنحوی باشد که فلز را سوراخ ننماید و از طرف دیگر جوش پیوسته انجام شود.
  4. محل جوشکاری در حالت افقی قرار گیرد و حتی الامکان از جوش سرپا یا قائم ممانعت شود. در صورت عدم امکان همواره عملیات جوشکاری از پایین به بالا انجام شود و نه از بالابه پایین.
  5. بین دو سر مورد جوشکاری حدود 1 تا 5/1 میلیمتر فاصله باشد.
  6. جوشکاری زنجیره ای و پیوسته انجام شود.
  7. برای سرد کردن جوش از آب استفاده نشود.
  8. در صورت نیاز به چند پاس جوشکاری، در پاس اول از حرکت جانبی الکترود یا سیم جوش اجتناب شود.
  9. در صورت استفاده از الکترود حتی الامکان از توقف جوشکاری جلوگیری شود و در صورت توقف، ذغال جوش قسمت قبل تراشیده شود.

 

4- اتصالات و متعلقات چدنی  

اتصالات، متعلقات و انواع شیرآلات چدنی در اجرای طرحهای آبیاری تحت فشار در مقیاس وسیعی مورد استفاده قرار می گیرند. این اتصالات در انواع سر ساده یا سر فلنج دار و در کلاسهای فشاری مختلف، تولید می شوند. از آنجا که این اتصالات عمدتاً بروش ریختگی تولید می شوند و از استحکام بالایی بلحاظ ضربه پذیری برخوردار نیستند، در هنگام اجرا بایستی این اتصالات را به آرامی جابجا کرد.

اتصالات چدنی با سر ساده در خطوط لوله آزبست استفاده می شوند و سرساده بمانند لوله داخل مانشن می شود. حال آنکه اتصالات سرفلنج دار برای اتصال به فلنج پیش بینی شده اند.

همانگونه که قبلاً نیز اشاره شد نکته حائز اهمیت در این مورد استفاده از پیچ و مهره های مناسب و واشر تخت لاستیکی می باشد.

 

در اجرای اتصالات چدنی رعایت موارد زیر توصیه می شود:

  1. محل اتصال روی اتصالات یا شیرآلات تمیز شود.
  2. در صورت وجود سر ساده بمانند روش ذکر شده در قسمت اجرای لوله های آزبست، عملیات قرارگیری واشرها و استفاده از مایع لغزنده بکار گرفته شود.
  3. در صورت استفاده از سر فلنج دار پس از قرار دادن واشر لاستیکی در محل اتصال، پیچ و مهره پیشنهاد شده توسط طراح انتخاب و بصورت دو بدو و روبروی هم محکم شود. در عین حال دقت شود که واشر تخت لاستیکی در محل خود قرار گرفته باشد.

 

5- متعلقات و اتصالات آلومینیومی

اتصالات و متعلقات آلومینیومی دراجرای خط لوله های اصلی یا باله های آبیاری بارانی بخصوص درروشهای آبیاری بارانی کلاسیک و آبفشان غلطان کاربرد دارند. از این اتصالات عموماً برای ارتباط دو لوله به هم، انشعاب، تغییر مسیر و مسدود کردن مسیر استفاده می شود. این اتصالات عمدتاً توسط روشهای ریخته گری تولید می شوند، لذا حالت شکنندگی زیادی دارند و در هنگام کار با آنها این مسئله باید مدنظر باشد. اتصالات آلومینیومی همانگونه که در فصل قبل اشاره شد به دو روش عمل آب بندی را انجام می دهند، یکی آب بندی با فشار آب ( با استفاده از واشرU شکل ) و دیگری با استفاده از روش مکانیکی.

اتصال لوله به اتصالات و متعلقات آلومینیومی به دو روش انجام می شود:

الف- اتصال فشاری و آب بندی با واشرU شکل و بست و قلاب.

ب- اتصال با جوش که لوله آلومینیوم به یکطرف اتصال آلومینیومی جوش می گردد.

نکته حائز اهمیت در مورد این نوع اتصالات قرار گیری واشر U شکل در محل مربوطه و بستن بست و قلاب می باشد. در شکل (2) انواع اتصالات و متعلقات آلومینیومی معمول در طرحهای آبیاری تحت فشار مشاهده می شود.

در این خصوص در طرحهای آبیاری بارانی کلاسیک ثابت با آبپاش متحرک معمولاً از نوعی شیر خودکار آلومینیومی که دارای رزوه می باشد نیز استفاده می شود که نمونه های نصب شده روی لوله آلومینیوم (متحرک) در شکل (3) نشان داده شده است.

 

6- متعلقات و اتصالات برنجی

از دیگر متعلقات و شیرآلاتی که در طرح های آبیاری تحت فشار از جمله درایستگاههای پمپاژ، کنترل مرکزی و شیرهای کنترل واحدهای آبیاری موضعی استفاده می شود، شیرآلات و متعلقات برنجی مثل شیر قطع و وصل و شیر تک ضرب برنجی می باشد. این شیرآلات و اتصالات بصورت رزوه ای تولید می شوند و معمولاً در سایزهای زیر 3 اینچ از اینگونه شیرآلات و متعلقات استفاده می شود. نحوه اجرای این لوازم همانند اتصالات رزوه ای فولادی است.